محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1574

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

بديع الزمان ميرزا در استرآباد به حكمرانى اشتغال داشت . پس از استماع اين خبر مهدى خان و محمد تقى خان هزارجريبى و ميرزا اسمعيل خان فندرسكى و نقد على خان كوتول را با خود همراه نموده با سواران و پيادگان استرآباد و مازندران و ككلان شب بر سر او به جعفر باى ريخته به تدمير آن جماعت پرداختند ، چون تراكمه مقهور شدند سفاين روس هم كه به ساحل استرآباد آمده بودند بازگشتند - هم در اين اوان منوچهر خان گرجى به حراست بندر انزلى و فرضهء گيلان روانه شد و امين الدوله عبد اللّه خان اصفهانى به وزارت نواب شاهزاده سيف الدوله سلطان محمد ميرزا به اصفهان رفت - هم در اين ايّام آلكساندر يرملوف سردار گرجستان در دولت روس به خيانت منسوب شده معزول گرديد و ژنرال بسكويچ به جاى او سردارى يافت . كيناز مددوف حاكم قراباغ و شيروان و شكّى نيز عزل و ايخسوف نام به جاى او نصب شد و بسكويچ ژنرال دويچ نام را با ده هزار سالدات و بيست عراده توپ به تسخير ايروان فرستاد و ايخسوف نيز با ششهزار سرباز و ده عراده توپ به طرف قراجه‌داغ راند ژنرال دويچ وارد اوچ كليسا شد و ايخسوف در كنار پل خداآفرين اقامت كرد حسين خان سردار در قلعه ايروان و برادرش حسن خان سارى اصلان با پنجهزار سوار و يك فوج سرباز در خارج قلعه ماند - از طرف قراجه‌داغ نواب شاهزاده اعظم محمّد ميرزا ( محمّد شاه ) با ششهزار سوار و چهار فوج سرباز و پنج عرّاده توپ در كنار رود ارس اردو زدند و ژنرال دويچ با سه باطاليان سرباز و يكهزار نفر سوارهء قزاق و چهار عرّاده توپ از اوچ كليسا به عزم استخلاص قلعهء سردارآباد ايروان حركت كرد . حسن خان سردار در كنار قراسو كه ميانهء سردارآباد و اوچ كليسا است با ژنرال دويچ مصاف داده چون كارى از قشون روس ساخته نشد روى به قلعهء طالين كه در شش فرسخى ايروان است نهادند - از آنطرف روسها كه در كنار پل خداآفرين بودند خواستند از آب ارس عبور كرده به قراجه‌داغ رانند نواب شاهزاده اعظم محمد ميرزا بر آنها حمله كرده آنها را شكستى فاحش دادند - در اين اوان موكب همايون از دار الخلافه متوجه آذربايجان شد و روسهاى اوچ كليسا به عزم شبيخون به اردوى حسن خان سارى اصلان ريختند . مشار اليه كه باخبر بود بسيارى را مقتول و بعضى را اسير كرد نيز پانصد عرّاده آذوقه